• LinkedIn - Siyah Çember
  • Facebook - Black Circle
  • Instagram - Black Circle

© 2017 by Gateway Management and Logistics Inc.

1/1

PASAPORT TARİHÇESİ

Pasaportlara yapılan en erken referanslardan biri M.Ö 450’de olmuştur. Antik İran’lı Kral Artaxerxes'e hizmet eden Nehemya, Filistin'in güneyi boyunca ilerlemek için "nehrin ötesindeki yöneticilerin" kendisine güvenli bir şekilde geçiş vermesi adına Kral’dan belge ister. Kral, güvenli bir şekilde geçmesi için Nehemya'ya bir mektup vermiştir ve bugün halen Kanada pasaportlarında benzer bir mektup bulunmaktadır. Nehemya'nın mektubunda olduğu gibi, pasaport sahibi için güvenli bir geçiş ve koruma istenmektedir. Pasaport sözcüğünün kökeni Fransızca’dan gelmekte olup, passe 'geç' ve porto "liman" sözcüklerinin bileşiminden türemiştir.

Fransa Kralı XIV. Louis döneminde ise bu mektuplar popülerlik kazanmıştır. Kral kişisel olarak imzaladığı, o dönem seyahatlerin yaygın olarak denizden yapılması dolayısıyla “liman geçiş” mühürlü mektuplarıyla üst düzey mahkeme üyelerinin serbest ve güvenli şekilde seyahat etmelerini sağlamıştır.

Kral XIV. Louis’in 70 yılı aşkın hükümdarlığı döneminde neredeyse tüm Avrupa ülkeleri pasaportların verilmesi için gerekli sistemleri kurmuşlardır. Böylece, vatandışı oldukları ülkelerin yanında ziyaret etmek istedikleri ülkelerden de vize alabilmeleri adına gerekli, günümüz sisteminin temelleri atılmıştır.

19.yüzyıl ortaları itibariyle demiryolu ulaşımının popülerlik kazanması Avrupa’da turizm patlamasına yol açmış, pasaport ve vize uygulamalarında tam anlamıyla bir dönüm noktası yaşanmıştır. Fakat 1861 yılına gelindiğinde Fransa Hükümeti pasaport ve vize uygulamalarını kaldırmış, birçok Avrupa ülkesi de bunu izlemiştir. 1914 yılında 1.Dünya Savaşı’nın patlak vermesi ise uluslararası güvenlik endişelerini gün yüzüne çıkarmış, böylece pasaport ve vizeler “geçici” önlem olarak tekrar uygulamaya konulmuştur.

1860'da çıkarılan İngiliz pasaportu

Ülkemizde ise pasaport ilk olarak, Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1808’li yıllarda yurt dışı gezileri için II.Mahmut döneminde çıkarılmıştır. O döneme kadar Osmanlı halkı, gidecekleri ülkelerden o  ülkeye ait pasaport alırlardı ve  Türk Elçileri de bu uygulamaya tabii tutulurdu. Bu durum Osmanlı Devleti için alçaltıcı bir durumdu.  II.Mahmut bir düzenleme yaparak 3 farklı pasaport uygulaması getirdi. Osmanlı tebaa ( İslam olan halk), raeya (Hristiyan olan halk ) ve sefir gidecekler için de Hariciye Nazırlığın’dan (Dışişleri Bakanlığı) pasaport verilmesi zorunluluğunu getirdi. Bu uygulamayla birlikte yurdışına seyahat yapacak Osmanlı vatandaşları artık pasaport kullanmaya başladılar. Bununla birlikte Osmanlı döneminde mürür tezkeresi adında bir iç pasaport vardı. Ülke içinde seyahat edebilmek, özellikle İstanbul’a gidebilmek için alınması gerekirdi. Bu belge mahalli yöneticilerden alınırdı. Uygulama 2.Meşrutiyet döneminde kaldırılmıştır.

Pasaportlar tarih boyunca sürekli geliştirilmiş, elle yazılmış referans mektuplarından, kitapçıklara, günümüzde ise mikroçip barındıran belgelere dönüşmüşlerdir. 20.yüzyılda düzenlenen (1920, 1926 and 1947) uluslararası pasaport konferansları pasaportların günümüzdeki modern formuna geliştirilmesinde önemli rol oynamıştır. 1920 konferansında alınan kararlar pasaportların kitapçık şeklinde ve en az 2 dilde düzenlenmesini (biri mutlaka Fransızca olmalıydı), en az 2 ve tercihen 5 yıl geçerli olacak şekilde verilmelerini sağlamıştır. Günümüzde ise standart pasaportlar, ad,soyad ve doğum tarihi gibi tanımlayıcı bilgiler içerir. Pasaportlarda bulunan mikro çipler sayesinde bilgiler biyometrik olarak işlenir ve böylece özel cihazlar aracılığıyla okunabilir hale getirilir. Bu sistem pasaportları daha güvenli hale getirmiş ve sahtecilikleri asgari düzeye indirmiştir. 5 Nisan 2017 tarihi itibarıyle, 96 ülke biyometrik pasaport sistemine geçmiştir.

Makine tarafından okunabilen pasaportlar Uluslararası Sivil Havacılık Organizasyonu (ICAO) standartlarına uygun olarak geliştirilmiştir. Böylece pasaportlar küçülmüş, kişisel bilgiler, fotoğraf ve pasaport detayları lamine şekilde uygulanarak sahtecilikler asgariye indirilmiştir.  Pasaportların yalnızca makine tarafından okunabilen özel kısmında ise kişiler bilgiler ile pasaport detayları tekrar edilerek, güvenlik noktalarında taratılıp kontrol edilmeleri sağlanmıştır. 1990’ların başı itibariyle pasaportlarda uygulanan güvenlik önlemleri artırılmış, ve işleme kuralları giderek daha katı hale getirilmiş, replikasyon ve sahtecilikleri önlemek adına ülkeler özgün bazı özellikleri pasaportlarına entegre etmeye yönelmişlerdir. 21. yüzyılla birlikteyse, pasaportlarda yeni bir teknoloji uygulanmaya başlamış, böylece kişinin fotoğrafının pasaportun kimlik sayfasına dijital olarak basılmasını, bazı holografik görseller ile pasaport sahibinin yalnızca ultraviyole ışınlarında görünen fotoğrafının ikinci kopyasının pasaportlara uygulanabilmesini sağlamıştır. Dünya genelinde ülkelerin giderek artan düzeyde aldıkları tüm bu önlemler uluslararası dolaşımda güvenliğin sürdürülmesi kapsamında pasaportun önemini yansıtmaktadır.

2010 yıllarının başlarında ise “e-pasaport” olarak adlandırılan, en son teknoloji “yeni nesil” pasaportlar uygulamaya konulmuş, pasaport defterlerine yüklenen elektronik çipler sayesinde sahteciliklere karşı daha sağlıklı koruma sağlanması ve uluslararası seyahat güvenliğinin en üst düzeye çıkarılması sağlanmıştır. Basit bir seyahat tezkeresi olarak başlangıcından itibaren sürekli geliştirilen pasaport günümüzde uluslararası seyahatte en önemli kimlik belgesi haline gelmiştir.  

PASAPORT TÜRLERİ

2011 yılı itibariyle çipli pasaport sistemine geçildiğinden pasaport renklerinde de bazı değişiklikler olmuştur.

Bordo pasaport (Umumi Pasaport)

Türkiye Cumhuriyeti ve KKTC vatandaşları, herhangi bir özel durumları bulunmuyorsa standart olarak bu pasaport tipini kullanmaktadırlar. Bordo renge sahip olup, standart harç ücretlerine tabiidir. Eğer yeşil, gri ya da siyah pasaport alma hakkınız yoksa bordo pasaporta başvurulmalıdır. Pasaport çeşitleri arasında dolaşım gücü en sınırlı olandır. Başta İçişleri Bakanlığı olmak üzere, İçişleri Bakanlığı tarafından yetki verilmiş olan Valilikler üzerinden bu pasaporta sahip olunabilmektedir.

NOT: Geçmişte umuma mahsus pasaportun rengi lacivertken, biyometrik pasaporta geçişle birlikte rengi artık bordo olarak değiştirilmiştir.

 

Yeşil Pasaport (Hususi Pasaport)

 

Yeşil pasaport, kadro derecesi 1, 2, ya da 3 olan devlet memurlarına ve eski bürokratlara verilmektedir. Yeşil pasaport çıkarma hakkı olan kamu personeli arasında, devlette çalışan doktor ve öğretmenler de bulunmaktadır, fakat kadro derecelerinin 1, 2, ya da 3 olması şartı gözetilir. Bu memurlar emekliliğe ayrılmaları ya da görevden ayrılmış olmaları halinde de yeşil pasaportlarını koruyabilmektedirler.

NOT: Örneğin bir devlet memuru 9/2’den emekli oldu ise, 9. dereceden memurluğa başlamış, 2. dereceden emekli olmuş demektir. Böylece kişi yeşil pasaport almaya hak kazanmıştır (aksi bir durum söz konusu olmadıkça). Kişi, kendisi bu pasaport türüne hak kazandığı gibi; eşi ve çocukları da hak kazanmıştır. Lâkin çocuklar için, 25 yaşı aşmamış olma ve herhangi bir işte çalışmama/öğrenci olma gibi şartlar aranmaktadır.

Gri pasaport (Görev Pasaportu / Hizmet Pasaportu)

Yeşil ya da siyah pasaportu olmayan, resmi kurumlar tarafından bir görev için yurt dışına gönderilen kişilere gri pasaport verilmektedir. Örneğin; normalde bodro pasaport sahibi bir kişinin belediye ya da özel idare tarafından görev için yurt dışına gönderilmesi halinde kendisine gri pasaport verilir.

NOT: Hizmet pasaportu verilen kişi, ailesine de bu tip  pasaportun verilmesi yönünde talepte bulunabilir. Aynı yeşil pasaportta olduğu gibi, 25 yaşını aşmamış ve öğrenci olan, bir işte çalışmayan çocuklarına da hizmet pasaportu verilebilir.

Siyah pasaport (Diplomatik Pasaport)

Siyah pasaportlar, TBMM Üyeleri, Bakanlar, Orgeneraller, Valiler ve Büyükşehir Belediye Başkanları gibi devletin en üst seviyesinde görev yapan kişilere, sadece görevde bulundukları süre boyunca verilen pasaporttur. Geçmişte diplomatik pasaportun rengi kırmızıyken, biyometrik pasaportlara geçilmesiyle rengi siyah olarak değiştirilmiştir.

 NOT: Siyah pasaport sahibi kişilerin bazı aile bireylerine de göreve devam ettikleri sürece yeşil pasaport sahibi olabilmektedirler.

Dünyanın en güçlü pasaportları:

1. Almanya (176 ülkeye vizesiz seyahat edebilmektedirler)

2. İsveç, (175 ülkeye vizesiz seyahat edebilmektedirler)

3. Danimarka, Finlandiya, İtalya, İspanya, ABD (174 ülkeye vizesiz seyahat edebilmektedirler)

8. Avusturya, Belçika, Fransa, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Singapur, İngiltere (173 ülkeye vizesiz seyahat edebilmektedirler)

16. Irlanda, Japonya, Yeni Zelanda (172 ülkeye vizesiz seyahat edebilmektedirler)

19. Kanada, Yunanistan, Portekiz, İsviçre (171 ülkeye vizesiz seyahat edebilmektedirler)

23. Avusturalya, Güney Kore (170 ülkeye vizesiz seyahat edebilmektedirler)

25. Izlanda (169 ülkeye vizesiz seyahat edebilmektedirler)

Suriye, Pakistan, Irak and Afganistan vatandaşları ise pasaportları ile, vizesiz olarak ancak 30’un altında ülkeye seyahat edebilmektedirler.

Türkiye Cumhuriyeti pasaportuyla ise 102 ülkeye vizesiz seyahat edilebilmektedir.

(Kaynak: 16.03.2017, Revealed: The world's most powerful passports for 2017, http://www.telegraph.co.uk/travel/lists/most-powerful-passports-in-the-world/ )

Geri Bildirim ve Sorularınız İçin

Merkez Ofis: + 90 212 237 24 20 Mobil: 0 533 052 88 60  E Mail: [email protected]

TÜRKİYE / TAKSİM

Aydede Cad. Koray Apt. No: 16

K:5 D: 9 - 10   Beyoğlu - İstanbul

+ 90 212 237 24 20

TÜRKİYE / OFTON

Hacı Ahmet mah. Kurtuluş Deresi Cad. No: 29/B  Beyoğlu /  İstanbul

+ 90 212 237 24 20